Erfrecht. Legaat in testament. Beroepsfout van notaris. Redactiefout in testament. Onrechtmatige daad. Zuivere aanvaarding. Schade? Uitleg van het testament?

Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft op 22 juni 2021 uitspraak gedaan over de vraag of wegens een redactiefout in het testament een uitleg van het testament mogelijk was.

Appellanten hebben in eerste aanleg gevorderd voor recht te verklaren dat geïntimeerde als notaris aansprakelijk is voor de schade die ieder van hen heeft geleden als gevolg van de handelwijze/nalatigheid van de notaris en veroordeling van geïntimeerde tot vergoeding van die schade, op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet.

Appellanten hebben aan hun vorderingen ten grondslag gelegd dat geïntimeerde in strijd met zijn zorgplicht en daarmee jegens hen onrechtmatig heeft gehandeld.

Appellanten hebben daartoe aangevoerd dat geïntimeerde ten onrechte heeft geadviseerd de nalatenschap zuiver te aanvaarden, zonder hen ervoor te waarschuwen dat zij daardoor aansprakelijk zouden worden voor de schulden van de nalatenschap.

Die schulden bestaan voornamelijk uit de legaten aan de kleinkinderen van erflaatster.

Erflaatster heeft bij testament aan ieder van de kleinkinderen een bedrag gelegateerd ter grootte van de destijds vrijstelling voor successierecht, dus van € 19.114,00.

De nalatenschap is echter onvoldoende om daaruit die legaten te voldoen.

Indien appellanten de nalatenschap niet zuiver hadden aanvaard, zou ieder van hen aanspraak hebben kunnen maken op een bedrag ter grootte van de legitieme portie ad € 14.372,54 (de helft van een achtste deel van het saldo van de nalatenschap ad € 229.960,67).

Tussen partijen staat genoegzaam vast dat erflaatster niet de wil heeft gehad, zoals door de notaris in het testament opgetekend, om aan ieder van haar kleinkinderen € 19.114,00 te legateren, met het effect dat er niets meer zou overblijven voor haar kinderen en de kinderen zelfs een schuld zouden overhouden omdat het totaal van de legaten de nalatenschap overstijgt.

Geïntimeerde, de notaris, weet niet hoe het heeft kunnen gebeuren dat in plaats van een percentage van de nalatenschap, zoals door hem tijdens bespreking aan erflaatster is voorgesteld, in het uiteindelijk gepasseerde testament aan ieder van de kleinkinderen een bedrag ter grootte van de belastingvijstelling is gelegateerd (proces-verbaal van de comparitie in eerste aanleg).

Volgens geïntimeerde is er sprake geweest van een redactiefout, hij erkent dat hij bij het opstellen van het testament een fout heeft gemaakt.

Erfrecht. Legaat in testament. Beroepsfout van notaris. Redactiefout in testament. Onrechtmatige daad. Zuivere aanvaarding. Schade? Uitleg van een testament?

De rechter oordeelt als volgt.

Het hof concludeert dat geïntimeerde, zoals door appellanten primair aangevoerd, jegens erflaatster niet heeft gehandeld met de zorgvuldigheid die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot mag worden verwacht.

Die beroepsfout kan jegens derden – in dit geval de erfgenamen – tot aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad en daaruit voortvloeiende schadeplichtigheid leiden.

De primair gevorderde verklaring voor recht kan worden toegewezen.

Thans kan niet meer met voldoende mate van zekerheid worden vastgesteld wat dan wél de laatste wil van erflaatster was.

Dan wordt van belang dat alle erfgenamen, ook appellanten en de executeur, akkoord zijn gegaan met het voorstel van geïntimeerde in diens brief van 23 juli 2013.

Door de ondertekening van die brief heeft tussen de erfgenamen, althans de partijen in deze procedure, thans te gelden dat het de laatste wil van erflaatster was om aan ieder van de kinderen € 19.114,00 toe te kennen en aan ieder van de kleinkinderen € 6.299,29.

Indien ervan kan worden uitgegaan dat de verdeling op deze wijze zal plaatsvinden, zoals ook de executeur voorstaat, moet de conclusie zijn dat appellanten geen schade hebben geleden.

De verdeling vindt dan immers plaats conform de laatste wil van erflaatster, zoals zij deze wensen uit te leggen.

In dat geval heeft ook de omstandigheid dat de notaris de erfgenamen heeft gevraagd de nalatenschap zuiver te aanvaarden niet tot schade van appellanten geleid.

De nalatenschap is dan immers toereikend om daaruit de erfstellingen en legaten te voldoen.

Van schade kan alleen dan sprake zijn indien en voor zover de legatarissen in rechte aanspraak kunnen maken op de legaten zoals die – naar in deze procedure tussen deze partijen vaststaat: foutief – in het testament zijn vermeld.

Om te kunnen beoordelen of dat het geval is dient het testament op de voet van artikel 4:46 BW te worden uitgelegd.

Die uitleg kan evenwel niet in deze procedure plaatsvinden.

Een daartoe strekkende vordering is niet ingesteld en niet alle betrokkenen zijn partij in deze procedure.

Volgens appellanten heeft inmiddels een aantal kleinkinderen hun legaten formeel opgeëist en hebben vier kleinkinderen daartoe bij de rechtbank Gelderland een procedure ingesteld tegen de erfgenamen.

Onbekend is evenwel wat die kleinkinderen aan welke vorderingen ten grondslag hebben gelegd en wat het verweer daartegen inhoudt.

Van de goede en kwade kansen van de partijen in die procedure kan geen schatting worden gemaakt.

Gelet op het voorgaande zal het hof de zaak naar de schadestaatprocedure verwijzen, zoals door appellanten gevorderd.

De grondslag voor de aansprakelijkheid van geïntimeerde staat vast, de mogelijkheid van schade hebben appellanten aannemelijk gemaakt.

Dit is toereikend voor een verwijzing naar de schadestaatprocedure.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.