Erfrecht. Testament. Wilsbekwaamheid en vrije wilsvorming. Akte afgifte legaat woning. Afwikkeling nalatenschap. Executeur. Zorgplicht notaris.

Het Gerechtshof Amsterdam heeft op 20 juli 2021 uitspraak gedaan over de vraag of de notaris zijn medewerking had dienen te weigeren bij het passeren van een akte van afgifte van een woning uit een nalatenschap.

Klaagster verwijt de notaris dat hij onvoldoende zorgvuldig is geweest bij de beoordeling van de wilsbekwaamheid van vader toen hij op 16 juli 2018 het testament passeerde.

Volgens klaagster waren er destijds meerdere indicatoren aanwezig, genoemd in het Stappenplan Beoordeling Wilsbekwaamheid (hierna: het Stappenplan), die voor de notaris aanleiding hadden moeten vormen om eerst het Stappenplan te volgen en de wilsbekwaamheid van vader te (laten) beoordelen.

Klaagster heeft van de notaris een concept-akte afgifte legaat en een concept-hypotheekakte ontvangen, terwijl hij wist dat klaagster, de zus en de executeur over de inhoud van deze akten geen overeenstemming hadden.

De notaris heeft de akte afgifte legaat op 19 september 2019 gepasseerd, ondanks de sommatie namens klaagster dat niet te doen en ondanks het feit dat hij wist van het door klaagster ingediende verzoek tot schorsing en ontslag van de executeur.

Erfrecht. Testament. Wilsbekwaamheid en vrije wilsvorming. Akte afgifte legaat woning. Afwikkeling nalatenschap. Executeur. Zorgplicht. Notaris.

De rechter overweegt als volgt.

Als uitgangspunt geldt dat het tot de kernverantwoordelijkheid van de notaris behoort om te waken voor een vrije en onafhankelijke wilsvorming van de testateur.

De notaris dient dan ook al het nodige te doen om zich ervan te vergewissen dat de testateur bij het vormen en uiten van zijn of haar wil niet op ongewenste wijze is beïnvloed door (de aanwezigheid van) een derde.

De notaris heeft de vrijheid om te bepalen op welke wijze hij uitvoering geeft aan deze verantwoordelijkheid.

In de door de notaris geschetste omstandigheden heeft de notaris een voldoende zorgvuldige invulling aan deze taak gegeven.

Zo heeft de notaris erop gewezen dat hij en vader elkaar al geruime tijd goed kenden.

Daarnaast is zowel bij het passeren als bij het bespreken van het testament een mogelijke beïnvloeding van derden voorkomen door vader steeds onder vier ogen te spreken.

In die gesprekken heeft vader zelf duidelijk gemaakt wat hij wilde regelen en waarom hij dat wilde regelen.

Niet is gebleken dat die besprekingen hebben plaatsgevonden in het bijzijn van de zus en de executeur.

Vader heeft de notaris op enig moment samen met de zus en de executeur bezocht op het notariskantoor om de executeur voor te stellen als beoogd executeur.

De notaris heeft toen naar eigen zeggen aan vader duidelijk gemaakt dat op dat moment niet inhoudelijk over zijn testament kon worden gesproken.

Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die aanleiding geven om vraagtekens te plaatsen bij de juistheid van dit relaas van de notaris.

De notaris heeft daarmee voldoende gemotiveerd toegelicht dat vader zijn wil vrij kon vormen.

Daarbij heeft klaagster haar stelling dat de daadwerkelijke wil van vader anders was, onvoldoende onderbouwd.

Met de kamer is het hof van oordeel dat dit klachtonderdeel ongegrond is.

Anders dan de kamer is het hof van oordeel dat de notaris zich in voormelde brief neutraal heeft opgesteld.

Door te observeren en vast te stellen dat de executeur zorgvuldig te werk is gegaan, is de notaris niet partijdig geweest.

Dat klaagster het wel zo heeft ervaren, maakt niet dat het ook zo is.

Een gedeelte van de brief wordt gevormd door een weergave van de door de executeur aan de notaris verstrekte informatie.

De notaris heeft geen onjuiste voorstelling van zaken gegeven door deze informatie met klaagster te delen.

De notaris heeft evenmin ongeoorloofde druk uitgeoefend op klaagster met zijn suggestie om de woning door één beëdigd taxateur te laten taxeren.

Integendeel, het siert de notaris dat hij heeft meegedacht over een oplossing voor het door de executeur aan hem voorgelegde probleem met betrekking tot de waardebepaling van de woning.

Het stond klaagster vrij om het met deze oplossing niet eens te zijn en daarover te procederen.

De notaris heeft niet geprobeerd om klaagster af te houden van zo een gerechtelijke procedure, de notaris schrijft in de brief immers het volgende:

“Dames, ik ben de rechter niet, maar U moet er rekening mee houden dat ook de rechter stuit op een onmogelijk te vervullen voorwaarde, dat ook de rechter artikel 4:45 BW kent, en dat ook hij zal zoeken naar een billijke oplossing die zoveel mogelijk recht doet aan uw vaders laatste wil. Noch executeur noch notaris kan U verbieden om te procederen, maar besef dat het de boedelkosten verhoogt.”

Dit klachtonderdeel is in zijn geheel ongegrond.

De notaris heeft voldaan aan zijn informatieplicht door klaagster twee weken voorafgaande aan het passeren van de akten, de concepten van die akten toe te sturen.

Als klaagster het niet eens was met de inhoud van deze akten, had zij daartegen bezwaar kunnen maken bij de notaris.

Daarvan is echter niet gebleken.

Bovendien is klaagster met de vestiging van de hypotheek niet benadeeld.

Ter zitting in hoger beroep heeft klaagster verklaard dat zij dit ook niet als nadelig heeft ervaren.

De notaris heeft niet tuchtrechtelijk verwijtbaar gehandeld op dit onderdeel.

De notaris valt evenmin een tuchtrechtelijk verwijt te maken van het opmaken van de akte afgifte legaat.

De zus en de executeur zijn de betrokken partijen bij die akte en de inhoud daarvan is niet afhankelijk van de instemming van klaagster.

Op grond van het testament moest het legaat van de woning binnen twaalf maanden na het overlijden van vader worden afgegeven.

Daaraan moest de notaris zijn ministerie verlenen.

Dat de notaris wist van het door klaagster ingediende verzoek tot schorsing en ontslag van de executeur, betekent niet dat hij zijn dienst mocht weigeren zoals bedoeld in artikel 21 lid 2 Wna.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.