Erfrecht. Vernietiging van een levenstestament. Notariële volmacht. Wilsgebrek? Belang. Belanghebbende. Wie kan de vordering tot vernietiging van het levenstestament instellen?

Het Gerechtshof Amsterdam heeft onlangs uitspraak gedaan over een vordering tot vernietiging van een levenstestament.

Appellanten hebben – verkort weergegeven – het volgende aan hun vorderingen ten grondslag gelegd.

De geestelijke vermogens van hun broer A waren op 8 mei 2017 gestoord als gevolg van dementie.

Het ontbrak A aan de wil het levenstestament 2017 op te maken in de vorm waarin dat gepasseerd is.

Daarmee was op 8 mei 2017 sprake van een situatie als bedoeld in artikel 3:34 lid 1 BW.

Op grond van artikel 3:34 lid 2 BW is het levenstestament 2017 vernietigbaar.

Wanneer het levenstestament 2017 wordt vernietigd, dienen rechtshandelingen die op basis daarvan zijn verricht ongedaan te worden gemaakt, tenzij deze rechtshandelingen zijn bevestigd.

Erfrecht. Vernietiging van een levenstestament. Notariële volmacht. Wilsgebrek? Belang. Belanghebbende. Wie kan de vordering tot vernietiging van het levenstestament instellen?

De rechter oordeelt als volgt.

Het hof is van oordeel dat [appellanten] geen belang hebben bij de behandeling van hun grieven.

Zelfs als deze geheel of gedeeltelijk zouden slagen, zijn de vorderingen van appellanten niet toewijsbaar.

Het hof licht dit als volgt toe.

Het hof dient op grond van artikel 25 Rv ambtshalve te onderzoeken of de feiten die appellanten aan hun vorderingen ten grondslag hebben gelegd, deze vorderingen kunnen dragen.

Appellanten vorderen de vernietiging van het levenstestament 2017 en voeren hier verschillende grondslagen voor aan.

Waar het gaat om de grondslag van het ontbreken van de wil van A in de zin van artikel 3:34 lid 1 BW gaan appellanten er terecht vanuit dat dit leidt tot vernietigbaarheid van het levenstestament 2017 en niet tot de nietigheid daarvan.

Het levenstestament 2017 is in essentie een notariële volmacht en daarmee een eenzijdig gerichte rechtshandeling.

Uit artikel 3:34 lid 2 BW volgt dat het ontbreken van de wil een dergelijke rechtshandeling vernietigbaar maakt, en niet leidt tot nietigheid.

Een beroep op een vernietigingsgrond komt toe aan degene in wiens belang de vernietigingsgrond bestaat.

Dit is met zoveel woorden bepaald in artikel 3:50 BW voor de buitengerechtelijke vernietiging.

Uit het systeem van de wet vloeit voort dat voor de vernietiging in rechte van artikel 3:51 BW, zoals in deze zaak aan de orde, het zelfde geldt.

In het geval als het onderhavige, waarin de vernietiging wordt gevorderd van een notariële volmacht, is de volmachtgever degene in wiens belang de vernietigingsgrond bestaat en aan wie de vordering toekomt.

A is de volmachtgever in het levenstestament 2017 en het beroep op vernietiging komt dus toe aan A.

Dit geldt voor alle door appellanten aangevoerde grondslagen.

Appellanten hebben hun vordering tot vernietiging ingesteld op eigen naam, ten behoeve van henzelf.

Zij hebben – zoals door hen bevestigd tijdens de mondelinge behandeling van 7 november 2022 – de vordering tot vernietiging niet ingesteld en ook niet kunnen instellen namens A.

Evenmin hebben zij dat gedaan in hun hoedanigheid van gezamenlijke erfgenamen van A.

Ook hebben zij niet aangevoerd gerechtigd te zijn tot het instellen van de vordering tot vernietiging uit hoofde van lastgeving.

Dit alles leidt tot de conclusie dat de vordering van appellanten tot vernietiging van het levenstestament 2017 niet kan worden toegewezen omdat deze vordering niet aan appellanten (of één van hen) toekomt.

Appellanten hebben aangevoerd dat de vordering tot vernietiging van het levenstestament 2017 in ieder geval toekomt aan appellant 1.

Volgens appellanten is het gevolg van de vernietiging van het levenstestament 2017 dat het levenstestament 2009 herleeft.

Hierin is appellant 1 als gevolmachtigde aangewezen en hij zou daarom gerechtigd zijn de vordering tot vernietiging van het levenstestament 2017 in te stellen.

Dit betoog gaat niet op.

Het ziet er bovendien aan voorbij dat ook in dat geval appellant 1 in zijn hoedanigheid van gevolmachtigde de vordering tot vernietiging namens A, en niet namens zichzelf, had moeten instellen.

De overige vorderingen van appellanten nemen tot uitgangspunt dat het levenstestament 2017 wordt vernietigd.

Nu die vernietiging in dit geding niet wordt uitgesproken, zijn deze overige vorderingen dus niet toewijsbaar. 

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.