Erfrecht. Verzoek tot het nietig verklaren van geregistreerde partnerschap. Wilsonbekwaamheid. Dementie. Alcoholgebruik. Medisch bewijs. Toetsing.
De Rechtbank Gelderland heeft onlangs uitspraak gedaan over een verzoek tot de nietigverklaring van een geregistreerde partnerschap.
Op 6 januari 2023 is vader en verweerster in het ziekenhuis een geregistreerd partnerschap aangegaan.
Op 11 januari 2023 is vader ontslagen uit het ziekenhuis, waarna hij thuis op 14 januari 2023 is overleden
Erfrecht. Verzoek tot het nietig verklaren van geregistreerde partnerschap. Wilsonbekwaamheid. Dementie. Alcoholgebruik. Medisch bewijs. Toetsing.
De rechter oordeelt als volgt.
Artikel 1:80a lid 5 en 6 BW bepaalt dat de vereisten voor het aangaan van een huwelijk en het nietig verklaren van een huwelijk ook gelden bij het aangaan en nietig verklaren van een geregistreerd partnerschap.
Artikel 1:32 BW bepaalt dat een huwelijk (en dus ook een geregistreerd partnerschap) niet mag worden aangegaan als de geestesvermogens van een partij (tijdelijk) zodanig zijn verstoord, dat deze niet in staat is om zijn wil te bepalen, of om de betekenis van zijn verklaring te begrijpen.
Op grond van artikel 1:69 lid BW kan worden verzocht om de nietigverklaring van een huwelijk (en dus ook geregistreerd partnerschap), indien de partners niet aan de vereisten voldeden om het huwelijk te kunnen aangaan.
De nietigverklaring kan worden verzocht door de bloedverwanten in de verticale (opgaande en neerdalende) lijn van een der echtgenoten of geregistreerd partners.
Artikel 1:77 lid 1 BW bepaalt dat de nietigverklaring terugwerkt tot het moment van het aangaan van het geregistreerd partnerschap, tenzij de partner te goeder trouw was (lid 2).
De rechtbank stelt voorop dat iemand die handelingsbekwaam is, geacht moet worden zijn belangen te kunnen behartigen.
Verder geldt als uitgangspunt dat een partnerschap, dat conform de wettelijke vereisten is aangegaan, moet worden geacht rechtsgeldig tot stand te zijn gekomen.
Om de conclusie van wilsonbekwaamheid voor het geregistreerd partnerschap te kunnen trekken, moet gesteld en voldoende onderbouwd worden dat vader op de dag van de registratie van het partnerschap niet voldoende in staat was zijn wil te bepalen en de betekenis van het partnerschap te begrijpen.
Gezien de ingrijpende implicaties van de beslissing dat sprake is van wilsonbekwaamheid voor de partnerschapsregistratie, worden aan deze stelplicht volgens vaste rechtspraak hoge eisen gesteld.
Verzoekers stellen dat vader ten tijde van het aangaan van het geregistreerd partnerschap als gevolg van zijn lichamelijke en geestelijke toestand niet in staat was zijn wil te bepalen of de betekenis van zijn verklaring en de gevolgen daarvan te begrijpen en te overzien.
Volgens verzoekers was vader slecht aanspreekbaar, verward en niet meer in staat om zelf zijn handtekening onder de partnerschapsakte te zetten.
Ook was bij vader al zestig jaar lang sprake van alcoholmisbruik, wat een negatief effect had op het functioneren van zijn hersenen.
Omdat verweerster gemotiveerd heeft betwist dat vader wilsonbekwaam was, ligt het op de weg van verzoekers om met concrete feiten te onderbouwen dat vader niet in staat was zijn wil te bepalen ten aanzien van het partnerschap.
Ter onderbouwing van hun standpunt hebben verzoekers een verklaring overgelegd van specialist ouderengeneeskunde, de heer B (hierna: de specialist).
B heeft op basis van een deel van het medisch dossier van vader achteraf geconcludeerd dat vader op
6 januari 2023 door vastgestelde cognitieve stoornissen in de vorm van een delier volgens de geldende professionele richtlijnen niet voldoende in staat moet worden geacht zijn zaken en belangen naar behoren te behartigen.
Daaruit volgt dat vader op 6 januari 2023, en de omliggende periode waarin het delier tevens aanwezig was, wilsonbekwaam zou zijn geweest omtrent het aangaan van een geregistreerd partnerschap, aldus de specialist.
Naar het oordeel van de rechtbank blijkt uit de verklaring van de specialist onvoldoende dat vader ten tijde van het aangaan van het geregistreerd partnerschap een delier had én dat hij hierdoor niet meer in staat was zijn wil te bepalen ten aanzien van het geregistreerd partnerschap.
Immers, zelfs als sprake zou zijn geweest van een delier dan is de ernst van dat delier niet objectief vastgesteld.
Ook betekent dit niet dat vader hierdoor per definitie niet in staat was zijn wil te bepalen, meer in het bijzonder ten aanzien van de partnerschapsregistratie.
Dit hangt immers af van de aard en de ernst van de klachten, die kunnen fluctueren en tijdsgebonden zijn.
Ook hangt het af van de beoordeling ter zake.
Dit houdt in dat de wilsbekwaamheid voor iedere beslissing apart dient te worden beoordeeld.
Uit het ziekenhuisverslag blijkt dat vader in de dagen vóór 6 januari 2023 helder en adequaat van geest was.
Het behandelende medische personeel heeft geregistreerd dat vader op 6 januari 2023 rond het middaguur delierachtige klachten had.
Onduidelijk is wat deze klachten waren en wat de ernst van deze klachten was.
Kennelijk waren deze klachten echter niet van zodanige aard dat de ambtenaar van de burgerlijke stand of (een van) de zes getuigen aanleiding zagen om in te grijpen.
Weliswaar heeft een van de getuigen verklaard dat vader niet in staat was om zelf de partnerschapsakte te ondertekenen, maar deze verklaring wordt weersproken door de verklaring van de ambtenaar van de burgerlijke stand die stelt dat vader zelf de akte heeft ondertekend.
Verder hebben verzoekers een foto overgelegd van vader en verweerster, die kennelijk vlak na de ceremonie is genomen.
Op de foto ligt vader in bed met (half)gesloten ogen en heeft hij een zuurstofslangetje in zijn neus.
Voor het bed staat verweerster met in haar handen de partnerschapsakte.
Volgens verzoekers zegt deze foto meer dan duizend woorden.
Naar het oordeel van de rechtbank blijkt uit deze foto niet dat vader wilsonbekwaam was.
Weliswaar oogt vader vermoeid, maar de onbetwiste fysieke achteruitgang van vader in zijn laatste dagen zegt niets over zijn wilsbekwaamheid ten aanzien van de partnerschapsregistratie.
Tot slot trekken verzoekers de verklaring van de ambtenaar van de burgerlijke stand in twijfel, omdat hij spreekt over een huwelijk terwijl sprake was van een geregistreerd partnerschap.
Naar het oordeel van de rechtbank maakt deze verkeerde benaming in de verklaring niet dat daardoor de verklaring niet meer betrouwbaar is.
Een huwelijk of een geregistreerd partnerschap verschillen in de praktijk nauwelijks en worden vaker verwisseld.
Ook verder is niet gebleken dat deze verklaring niet betrouwbaar zou zijn.
Uit de verklaring van de ambtenaar blijkt dat hij vader op 4 en 6 januari 2023 heeft gesproken, waarbij hij op de hoogte was van de (medische) spoed voor het partnerschap.
De ambtenaar heeft verklaard dat voor hem duidelijk was dat vader niet wilsonbekwaam was, waardoor er voor de ambtenaar geen belemmering was om ‘het koppel in de echt te verbinden’.
De rechtbank ziet geen aanleiding om te twijfelen aan de beoordeling van de wilsbekwaamheid door de ambtenaar van de burgerlijke stand.
Bovendien hecht de rechtbank meer waarde aan deze verklaring dan aan de verklaring van de specialist, omdat de ambtenaar – in tegenstelling tot de specialist – vader op 6 januari 2023 zelf gezien en gesproken heeft.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.