Erfrecht. Beneficiaire aanvaarding van een nalatenschap. Verwerping. Bewind. Meerderenjarigenbewind. Is de verklaring tot verwerping van de nalatenschap nietig?

De Rechtbank Overijssel heeft onlangs uitspraak gedaan over de vraag of een verklaring tot de verwerping van de nalatenschap nietig was.

Erflaatster heeft niet bij testament over haar nalatenschap beschikt.

Zij heeft als enige erfgenamen achtergelaten haar vier kinderen.

Eén van die kinderen is haar zoon (de verzoeker).

Daarnaast zijn er nog twee zoons en een dochter.

Bij beschikking van 22 september 2022 heeft de kantonrechter op verzoek van een erfgenaam in de nalatenschap van erflaatster aan (onder andere) verzoeker een termijn gesteld van zes weken na betekening van die beschikking voor het aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap van erflaatster.

Verzoeker heeft op 12 oktober 2022 bij de notaris een volmacht tot verwerping ondertekend, waarin hij verklaart de nalatenschap van zijn moeder te willen verwerpen voor zichzelf en voor zijn minderjarige kinderen. 

Erfrecht. Beneficiaire aanvaarding van een nalatenschap. Verwerping. Bewind. Meerderenjarigenbewind. Is de verklaring tot verwerping van de nalatenschap nietig?

De rechter oordeelt als volgt.

Bij de beoordeling betrekt de kantonrechter de gang van zaken die aan de verwerping vooraf is gegaan.

Uit de feiten volgt dat het vermogen van verzoeker pas na het overlijden van zijn moeder onder bewind is gesteld.

Het overlijden vond plaats op 2 december 2021 en de onderbewindstelling dateert van 28 juni 2022.

In de periode tussen het overlijden en de instelling van het bewind heeft de familie van erflaatster een notaris ingeschakeld in verband met de afwikkeling van de nalatenschap.

De notaris heeft daarover op de zitting verklaard dat de dochter van erflaatster op 31 maart 2022 het eerste contact heeft gelegd.

Toen is bij het notariskantoor een dossier aangemaakt en is gecontroleerd of er onder de betrokkenen sprake was van bewind of curatele.

Op dat moment was dat niet het geval.

Pas na het opmaken van de akte verwerping nalatenschap kwam de notaris er achter dat er een bewind was ingesteld over de goederen van verzoeker.

Dat gebeurde toen hij de verklaring van erfrecht wilde opmaken, waarvoor opnieuw het bewindsregister werd geraadpleegd.

De kantonrechter begrijpt uit het verzoek dat nu is gedaan en de meegezonden stukken dat verzoeker, na de instelling van het bewind zonder de bewindvoerder daarover in te lichten, de nalatenschap heeft verworpen voor hem zelf en voor zijn minderjarige kinderen.

Verder heeft verzoeker in dat proces contact gehad met de notaris die bij de afwikkeling van de nalatenschap betrokken was (en is).

Verzoeker heeft de notaris niet op de hoogte gesteld van het bestaan van het meerderjarigenbewind.

Ook bij de kantonrechter – in verband met de machtiging voor de verwerping namens de minderjarige kinderen van verzoeker -, is geen melding gedaan van het meerderjarigenbewind.

Inmiddels is gebleken dat de nalatenschap waarschijnlijk een positief saldo heeft.

De bewindvoerder wil daarom in het belang van verzoeker dat de verwerping, die in het boedelregister is vermeld, ongedaan wordt gemaakt.

In geval van toewijzing van het verzoek van verzoeker heeft dat ook gevolgen voor zijn beide broers en zijn zus.

Zij zijn daarom als belanghebbenden uitgenodigd voor de mondelinge behandeling van het verzoek.

Broer en zus hebben op de zitting verklaard dat zij er geen bezwaar tegen hebben als de verwerping van verzoeker alsnog ongeldig wordt verklaard, ook niet als dat betekent dat het eventueel resterende deel van de nalatenschap dan ook met hem moet worden gedeeld.

Zij hebben beiden de nalatenschap zuiver aanvaard en zij verklaarden dat voor hen vooral van belang is dat de afwikkeling van de nalatenschap kan worden voortgezet.

Op dit moment stagneert die voortgang door de onduidelijkheid die er is ontstaan over de verwerping door hun broer verzoeker.

Zij zien graag dat die onduidelijkheid wordt opgeheven.

Eén van de belanghebbende erfgenamen, is niet op de zitting verschenen.

Ten aanzien van deze erfgenaam heeft de notaris verklaard dat hij de nalatenschap van erflaatster beneficiair heeft aanvaard en dat hij een schriftelijke machtiging heeft gegeven aan zijn zus en zijn broer om de nalatenschap verder af te wikkelen.

De kantonrechter is van oordeel dat de verwerping van de nalatenschap door verzoeker ongeldig is.

Verzoeker was namelijk op 2 februari 2023 (de datum dat de akte van verwerping bij de rechtbank werd opgemaakt) niet bevoegd om zonder de tussenkomst van de bewindvoerder tot verwerping over te gaan.

Het meerderjarigenbewind brengt mee dat de bewindvoerder tijdens het bewind de rechthebbende (dat is degene wiens goederen onder bewind zijn gesteld) vertegenwoordigt in en buiten rechte.

Dat staat in de wet onder artikel 441 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (1:441 lid 1 BW).

Verder is in artikel 193 lid 1 van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek (4:193 lid 1 BW) bepaald dat een wettelijke vertegenwoordiger van een erfgenaam voor de verwerping van een nalatenschap een machtiging van de kantonrechter nodig heeft.

Bij de verwerping in de akte van 2 februari 2023 was de bewindvoerder niet betrokken en de bewindvoerder heeft ook geen machtiging van de kantonrechter om de nalatenschap te mogen verwerpen.

Er was daarom op 2 februari 2023 geen sprake van een rechtsgeldige verwerping van de nalatenschap door verzoeker.

Die ongeldigheid treft ook de verwerping die hij voor zijn kinderen heeft gedaan.

De op 2 februari 2023 door de griffier opgemaakte akte verwerping nalatenschap zal daarom ambtshalve nietig worden verklaard.

Daarnaast zal verbetering van het boedelregister worden gelast.

De bewindvoerder heeft ten aanzien van de nalatenschap van erflaatster geen verklaring van beneficiaire aanvaarding afgelegd.

Op grond van artikel 4:193 lid 2 BW geldt een nalatenschap als door de erfgenaam beneficiair aanvaard, wanneer de bewindvoerder niet binnen drie maanden na het tijdstip dat de nalatenschap aan de erfgenaam toekomt een verklaring van aanvaarding of verwerping heeft afgelegd.

De kantonrechter gaat er daarom vanuit dat de nalatenschap heeft te gelden als een nalatenschap die door verzoeker beneficiair is aanvaard.

Dat betekent voor de afwikkeling van de nalatenschap dat er eerst moet worden vereffend volgens de wet.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.