Erfrecht. Testament. Cautio Socini. Onterving. Uitsluiting erfgename wegens niet meewerken aan verdeling. Misbruik van bevoegdheid? Beperking van rechten?

Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft op 11 oktober 2022 uitspraak gedaan over de vraag of een beroep van de erfgenamen op  de Cautio Socini in het testament misbruik van bevoegdheid opleverde.

Tussen partijen is in geschil of appellante erfgenaam is in de nalatenschap van haar vader.

Moeder en geïntimeerde voeren aan dat appellante zonder gegronde redenen haar medewerking aan de uitvoering van het testament heeft geweigerd en dat zij daarom de ‘cautio Socini’ hebben ingeroepen.

De ‘cautio Socini’ is de bepaling in het testament van vader dat hij degene die weigert mee te werken aan verdeling van de nalatenschap zoals in het testament staat, onterft.

Erfrecht. Testament. Cautio Socini. Onterving. Uitsluiting erfgename wegens het niet meewerken aan verdeling van nalatenschap zoals erflater dat wenst. Verzorging langstlevende. Misbruik van bevoegdheid? Worden de rechten van de erfgenaam beperkt?

De rechter oordeelt als volgt.

Appellante stelt dat de cautio Socini haar in combinatie met de inhoud van het levenstestament van moeder beperkt in haar rechten als erfgenaam.

Zij zou bij toedeling van het vermogen van de nalatenschap aan moeder door het levenstestament elk zicht op de nalatenschap definitief verliezen.

Het hof volgt haar daarin niet.

Moeder heeft met tussenkomst van de notaris aan geïntimeerde in het levenstestament een algemene volmacht gegeven om haar zakelijke en persoonlijke (medische) belangen te behartigen.

Dit levenstestament en de algemene volmacht staan los van de afwikkeling van de nalatenschap van vader.

Niet valt in te zien wat het levenstestament van moeder te maken heeft met de nalatenschap van vader.

Appellante licht dat ook niet verder toe.

Zij laat niet weten welke rechten die zij als erfgename heeft, beperkt worden.

De afwikkeling van de nalatenschap volgens het testament van vader zou ertoe leiden dat alle goederen en schulden naar moeder gaan en dat appellante een vordering op moeder krijgt ter grootte van haar erfdeel.

Dat zij door die toedeling van het vermogen aan moeder elk zicht op de nalatenschap zou verliezen is zonder nadere toelichting of onderbouwing niet te begrijpen.

Die nalatenschap is dan juist door die toedeling geheel afgewikkeld en [appellante] weet precies hoe groot haar vordering op moeder is.

De volgende grief komt erop neer dat nergens uit blijkt dat moeder de cautio Socini heeft ingeroepen.

Appellante vindt ook dat het inroepen daarvan in dit geval misbruik van bevoegdheid is (artikel 3:13 BW).

Appellante ziet hierbij niet onder ogen dat het niet moeder en/of geïntimeerde zijn die haar als erfgenaam uitsluiten, maar dat het haar vader is die haar onterft als zij niet meewerkt aan de afwikkeling van zijn nalatenschap volgens zijn testament.

Van misbruik van bevoegdheid door moeder of geïntimeerde is dan ook geen sprake.

Zij zijn niet bevoegd haar te onterven; dat kan alleen haar vader.

Als toch sprake zou zijn van een bevoegdheid van moeder en geïntimeerde om de cautio Socini in te roepen, dan ziet het hof geen misbruik van die bevoegdheid.

Vader heeft in zijn testament verwoord dat hij met de cautio Socini wil voldoen aan een morele verplichting tegenover zijn vrouw (moeder) om ook te zorgen voor het levensonderhoud van zijn vrouw na zijn overlijden.

De cautio Socini heeft een duidelijk doel (een goede verzorging van moeder na zijn overlijden) dat heel anders is dan alleen het schaden van appellante.

De cautio Socini is ook niet met een ander doel ingezet dan waarvoor zij is bedoeld, namelijk om de uitvoering van een testament mogelijk te maken, ook als een (aanvankelijke) erfgenaam daaraan weigert mee te werken.

Het belang bij de uitoefening (effectuering) van de cautio Socini is als gezegd een goede verzorging van moeder na het overlijden van vader; het belang dat daardoor wordt geschaad is het belang dat appellante ook erfgenaam van haar vader kan zijn.

Dit belang van appellante is niet zoveel groter dan het belang bij uitoefening van de cautio Socini dat moeder en geïntimeerde een beroep op de cautio Socini achterwege hadden moeten laten. Appellante had haar belang eenvoudigweg kunnen dienen door mee te werken; vaststaat dat zij geen goede reden had dat, tot driemaal toe, te weigeren.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.