Erfrecht. Verdeling nalatenschap. Afgifte legaat. Executeur. Beschikkingsbevoegdheid. Rechtsgeldige levering. Onderzoeksplicht notaris. Inbrengverplichting van een legaat.

Het Gerechtshof Amsterdam heeft onlangs uitspraak gedaan over de onderzoeksplicht van de notaris bij de afgifte en de levering van een legaat door de executeur.

Klager is samen met zijn broers en moeder erfgenaam in de nalatenschap van vader (hierna: de erflater).

Erflater had een langstlevende testament gemaakt waarin, onder meer, een keuzelegaat tegen inbreng ten behoeve van moeder was opgenomen.

Tot de nalatenschap behoort een appartement.

Moeder heeft dit appartement verkocht aan een derde waarbij zij aan de koper eveneens een geldbedrag heeft geschonken.

Klager is het niet eens met deze verkoop.

Hij verwijt de notaris dat deze er geen rekening mee heeft gehouden dat moeder volgens hem beschikkingsonbevoegd was en dat het legaat niet rechtsgeldig is geleverd.

Klager verwijt de notaris daarnaast dat zij onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de belangen van alle betrokkenen en de omstandigheden waaronder de koop en de schenking tot stand zijn gekomen.

Erfrecht. Verdeling nalatenschap. Afgifte legaat. Executeur. Beschikkingsbevoegdheid. Rechtsgeldige levering. Onderzoeksplicht notaris. Inbrengverplichting van een legaat.

De rechter oordeelt als volgt.

De kamer heeft geoordeeld dat vast is komen te staan dat de notaris alleen opdracht had gekregen zorg te dragen voor de levering van het appartement.

Omdat erflater een keuzelegaat had opgenomen in zijn testament ten behoeve van moeder en hij haar tot executeur had benoemd was zij ongeclausuleerd bevoegd het legaat aan zichzelf uit te keren en het appartement aan zichzelf te leveren.

Toestemming van de erfgenamen was daarvoor niet vereist.

Dat moeder ervoor koos achteraf de waarde van de inbrengverplichting vast te stellen doet niets aan af aan de goederenrechtelijke werking van de levering.

Het hof sluit zich bij deze overwegingen van de kamer aan en maakt die tot de zijne.

Het beroepschrift van klager, het verweerschrift van de notaris en de verdere behandeling van de zaak ter zitting in hoger beroep hebben geen ander licht op de zaak geworpen en geven het hof geen aanleiding tot een andere beoordeling te komen dan de kamer.

Moeder heeft gebruik gemaakt van haar keuzelegaat tegen inbreng van de waarde.

Voor de afgifte van een legaat is niet vereist dat een ontbonden huwelijksgoederengemeenschap waar de nalatenschap deel van uitmaakt, vooraf verdeeld wordt.

Moeder was deels gerechtigd tot het appartement door de ontbonden huwelijksgoederengemeenschap en deels op grond van haar keuzelegaat in de nalatenschap.

Een legaat is een schuld van de nalatenschap en de taak van een executeur is om schulden van de nalatenschap te voldoen.

Daardoor kon moeder het legaat (inhoudende de levering van het appartement) in haar hoedanigheid van executeur aan zichzelf (als legataris) afgeven.

Het niet bij de akte afgifte legaat vaststellen wat de waarde is ontslaat haar niet van de verplichting om de waarde later in te brengen in de nalatenschap bij de uiteindelijke verdeling.

Het hof tekent hierbij aan dat de notaris na ingewonnen advies bij de KNB teruggekomen is op haar e-mailbericht van 12 augustus 2022 aan moeder, hetgeen (uiteraard) toegestaan is.

Reeds daarom kan klager zich niet beroepen op dit bericht ter onderbouwing van zijn klacht.

Ook ten aanzien van het klachtonderdeel dat ziet op de gestelde wilsonbekwaamheid en de vrije wilsvorming van moeder sluit het hof zich aan bij de overwegingen van de kamer.

Er is onvoldoende gesteld over de wilsonbekwaamheid en de vrije wilsvorming van moeder voor het oordeel dat de notaris in redelijkheid niet tot haar inschatting heeft kunnen komen dat er geen nader onderzoek vereist was.

De notaris heeft ter zitting in hoger beroep genoegzaam verklaard over de gang van zaken rondom de levering van het appartement en de daarbij behorende schenking.

Het hof heeft geen aanleiding aan de juistheid van dit relaas te twijfelen.

Klager heeft geen voldoende gemotiveerde stellingen aangevoerd die tot een ander oordeel kunnen leiden.

Dit klachtonderdeel is daarom ongegrond.

Ten aanzien van het klachtonderdeel dat de notaris onvoldoende gecommuniceerd heeft met de kinderen, overweegt het hof dat de notaris in beginsel daartoe niet gehouden was.

Klager (en zijn broers) was (waren) immers geen partij bij de (ver)koop, de akte afgifte legaat of de leveringsakte.

Een medewerkster van de notaris heeft de vragen van klager bovendien beantwoord.

Zij heeft daarbij bij herhaling geadviseerd dat moeder in geval van eventuele bij haar levende twijfels juridisch advies zou moeten inwinnen alvorens de leveringsakte te ondertekenen.

Dat dit kennelijk niet is gebeurd, valt de notaris niet aan te rekenen.

Uit wat hiervoor is overwogen volgt dat het hof, net als de kamer, van oordeel is dat de klacht ongegrond is.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.