Erfrecht. Wilsgebreken. Misbruik van omstandigheden. Zijn de handgeschreven schuldbekentenissen onder misbruik van omstandigheden tot stand gekomen?

De Rechtbank Noord-Holland heeft onlangs uitspraak gedaan over de vraag of de handgeschreven schuldbekentenissen onder misbruik van omstandigheden tot stand waren gekomen.

Deze zaak gaat over de afwikkeling van de nalatenschap van de erflater.

Gedaagde partijen zijn de oudste zoon van erflater en de vennootschap van die zoon.

De afwikkeling van de nalatenschap van erflater draait in belangrijke mate om drie handgeschreven schuldbekentenissen.

De vraag die partijen verdeeld houdt is of de schuldbekentenissen door erflater zijn opgesteld en, als het antwoord daarop bevestigend luidt, of erflater dan ook de wil had om te verklaren wat hij schreef.

Volgens de vereffenaar heeft gedaagde erflater onder druk gezet en zijn de schuldbekentenissen zo onder misbruik van omstandigheden tot stand gekomen, als gevolg waarvan de schuldbekentenissen vernietigbaar zijn op grond van artikel 3:44 BW.

Erfrecht. Wilsgebreken. Misbruik van omstandigheden. Zijn de handgeschreven schuldbekentenissen onder misbruik van omstandigheden tot stand gekomen?

De rechter oordeelt als volgt.

De vereffenaar heeft erop gewezen dat de schuldbekentenissen warrig zijn geschreven en de zinnen niet lopen. Volgens de vereffenaar duidt dit erop dat de verklaringen onder druk van gedaagde zijn opgesteld en dat gedaagde misbruik heeft gemaakt van de dementie van erflater.

Dat standpunt volgt de rechtbank niet.

Blijkens de medische verklaring van 3 juli 2020 was erflater op dat moment niet meer in staat om zijn wil te bepalen ten aanzien van testamentaire handelingen.

Ook volgt uit de medische verklaring dat het nodig is dat zijn zakelijke en persoonlijke belangen worden behartigd.

Gedaagde verklaarde ter zitting uitdrukkelijk dat van dementie bij erflater in 2012 nog geen sprake was.

Vereffenaar heeft geen (medische) stukken overgelegd waaruit het tegendeel blijkt.

Uit de tekst van de schuldbekentenissen zelf kan naar oordeel van de rechtbank ook niet worden afgeleid dat erflater ten tijde van het opstellen ervan aan dementie en/of afasie leed.

Dat erflater aan dementie leed ten tijde van het opmaken van de schuldbekentenissen, waarvan de laatste dateert van 30 januari 2012, is dan ook niet gebleken.

Dit betekent dat niet aangenomen kan worden dat erflater ten tijde van het opstellen van de schuldbekentissen in een zwakkere positie verkeerde dan gedaagde en dat gedaagde daarvan misbruik heeft gemaakt.

De overige door de vereffenaar genoemde argumenten leiden niet tot een andere conclusie.

Ten aanzien van de datum van de schuldbekentenis van 30 januari 2012, die ziet op door gedaagde voorgeschoten kosten toen erflater in 2004 in detentie zat, heeft gedaagde ter zitting een verklaring gegeven.

Volgens gedaagde liepen alle kosten van erflater (waaronder advocatenkosten) toen hij in 2004 in detentie zat via de ondernemingen van gedaagde, want erflater kon niet bij zijn bankrekening waardoor hij geen betalingen kon doen.

Dat deze kosten niet eerder in een schuldbekentenis zijn opgenomen komt, volgens gedaagde, omdat eerst de verbouwingskosten van de winkelpanden moesten worden terugbetaald.

Gedaagde lichtte toe dat hij het vierde winkelpand pas in 2011 overnam van erflater, waardoor er pas eind 2011 een einde kwam aan de verbouwingskosten waarop de schuldbekentenis uit 2005 zag.

Eerst daarna hebben erflater en gedaagde gesproken over de kosten die gedaagde tijdens de detentie van erflater had voorgeschoten te vergoeden en heeft erflater daarom (pas) op 30 januari 2012 een schuldbekentenis opgesteld ten aanzien van de kosten uit 2004.

Gedaagde wees er daarbij op dat bij erflater in 2012 de behoefte speelde om zijn zaken goed te regelen niet alleen ten opzichte van gedaagde, maar ook ten opzichte van betrokkene en hun minderjarige dochter.

Erflater wijzigde namelijk op 18 juli 2012 zijn testament en vulde de huwelijkse voorwaarden aan met een verrekenbeding ten gunste van betrokkene.

De door de vereffenaar genoemde omstandigheid is, zeker gelet op deze verklaring van gedaagde, onvoldoende om te komen tot het oordeel dat deze schuldbekentenis door misbruik van omstandigheden tot stand is gekomen.

De vereffenaar heeft er verder op gewezen dat de schuldbekentenis niet strookt met het legaat dat erflater ten gunste van gedaagde opnam in zijn testament van 18 juli 2012.

Het legaat vermeldt:

“Ik legateer aan mijn zoon [gedaagde] : een bedrag in contanten ter zodanige grootte dat dit (na aftrek van de daarover verschuldigde erfbelasting) precies overeenkomt met het bedrag van de schulden (zowel zakelijk als privé) die hij op het moment van mijn overlijden nog aan mij heeft.”

Volgens de vereffenaar volgt hieruit juist dat gedaagde schulden had aan erflater, het woord ‘nog’ is hierbij van doorslaggevend belang.

De rechtbank volgt het standpunt van de vereffenaar niet.

Uit de tekst van het testament volgt namelijk niet dat de schuldbekentenissen toen niet bestonden of dat de inhoud daarvan onjuist zou zijn.

Dat erflater de schuldbekentenissen op een later moment, na juli 2020, (onder druk van gedaagde) zou hebben geschreven, zoals de vereffenaar lijkt te suggereren, is ook niet gebleken.

De vereffenaar heeft zijn standpunt dat de schuldbekentenissen tot stand zijn gekomen onder misbruik van omstandigheden dus onvoldoende onderbouwd.

Dat betekent dat de rechtbank de vordering van de vereffenaar dat hij rechtsgeldig de vernietiging inroept van de schuldbekentenissen van erflater zal afwijzen.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.