Erfrecht. Nietig testament? Wilsonbekwaam omdat erflaatster analfabete was? Wilsgebrek? Verjaringstermijn nietigverklaring testament. Verjaringstermijn vernietiging testament.

Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft op 15 juni 2021 uitspraak gedaan over de vraag of een testament nietig was wegens wilsonbekwaamheid van de erflaatster, of op grond van een wilsgebrek, omdat erflaatster analfabete was en zij tijdens haar leven geen Nederlands sprak of verstond.

De vordering van appellante ziet op nietigverklaring van het testament.

Zij is het met de inhoud daarvan oneens en wenst alsnog haar rechten als erfgenaam te gelde te maken.

Daartoe heeft zij zowel geïntimeerde, in zijn hoedanigheid als executeur van de nalatenschap van moeder, als B, in zijn hoedanigheid als (enig) erfgenaam, in rechte betrokken.

Met de grieven keert appellante zich tegen het oordeel van de rechtbank dat het beroep op nietigheid van het testament wegens het ontbreken van een handtekening van moeder wordt verworpen en tegen de afwijzing van het beroep op nietigheid van het testament wegens het ontbreken van een met erflaatsters verklaring overeenstemmende wil.

Voordat het hof deze grieven bespreekt, zal het hof eerst ingaan op het verjaringsberoep dat geïntimeerde heeft gedaan.

 Erfrecht. Nietigheid testament. Wilsonbekwaam omdat erflaatster analfabete was en zij tijdens haar leven geen Nederlands sprak of verstond? Wilsgebrek? Verjaring nietigverklaring testament? Verjaring vernietiging testament.

 De rechter oordeelt als volgt.

Voordat het hof de grieven bespreekt, zal het hof eerst ingaan op het verjaringsberoep dat geïntimeerde heeft gedaan.

Verjaring

Volgens geïntimeerde moeten de vorderingen van appellante worden afgewezen omdat deze op grond van de artikelen 4:54 en artikel 4:110 BW zijn verjaard.

Appellante was in juli 2015 al bekend met het testament, aangezien haar gemachtigde in die maand een brief heeft gestuurd.

De dagvaarding is van oktober 2018, zodat de vorderingen zijn verjaard.

Het hof volgt geïntimeerde hierin niet.

Artikel 4:54 BW ziet specifiek op vernietiging van een testament op de in boek 4 BW genoemde vernietigingsgronden.

Appellante roept echter de nietigheid van het testament in, op grond van artikel 4:109 lid 1 BW en artikel 3:33 BW.

Voor vorderingen die zijn gebaseerd op deze artikelen geldt op grond van artikel 3:306 BW een verjaringstermijn van 20 jaar.

De korte verjaringstermijn voor een vordering tot vernietiging van een testament is niet van overeenkomstige toepassing op de vordering tot nietigverklaring van een testament.

Het beroep op verjaring faalt.

Nietigheid testament wegens ontbreken handtekening ex artikel 4:109 BW?

In de grief stelt appellante nietigheid van het testament aan de orde op basis van artikel 4:109 lid 1 BW.

Volgens appellante was haar moeder analfabete en sprak en verstond zij geen Nederlands, zodat de handtekening op het testament onmogelijk van haar afkomstig kan zijn.

Ter onderbouwing wijst appellante op een kopie van het paspoort van moeder, waarop haar handtekening ontbreekt.

Daarnaast wijst zij op andere overheidsdocumenten, waarop eveneens geen handtekening van haar aanwezig is, en diverse verklaringen van familieleden.

Het hof stelt voorop dat van het testament een notariële akte is opgemaakt, die op 27 april 2010 is verleden voor mr. L.S. van der M (hierna de notaris) te G.

De rechtbank heeft terecht tot uitgangspunt genomen dat deze akte dwingend bewijs oplevert van hetgeen de notaris binnen de kring van zijn bevoegdheid omtrent zijn waarnemingen en verrichtingen heeft verklaard, te weten dat moeder voor de notaris is verschenen op 27 april 2010 te G, dat zij heeft verklaard zoals in deze akte is opgenomen, dat de notaris de zakelijke inhoud van de akte aan haar heeft medegedeeld en daarop een toelichting heeft gegeven en dat de akte na beperkte voorlezing door haar en de notaris is ondertekend.

Het ligt op de weg van appellante om dit te ontzenuwen door het leveren van tegenbewijs.

Het hof is van oordeel dat dat tegenbewijs niet is gelegen in de stukken die appellante in het geding heeft gebracht.

Bepalend is of moeder op het moment van het passeren van de akte bij de notaris haar handtekening kon zetten en of zij dat toen heeft gedaan.

De overheidsdocumenten, waaronder ook afschriften van de paspoorten van moeder, noch de schriftelijke verklaringen van familieleden geven daar relevante informatie over.

Appellante heeft in hoger beroep aangeboden haar stellingen, dat moeder analfabete was en dat zij geen Nederlands sprak, te bewijzen door het horen van haarzelf, drie kleinkinderen van moeder, een broer van moeder, de huisarts van moeder en thuiszorgmedewerkers die moeder hebben verzorgd.

Gesteld noch gebleken is echter dat genoemde personen bij het passeren van de akte aanwezig zijn geweest en over de gang van zaken daarbij kunnen verklaren.

Als zodanig is het aangeboden bewijs niet toegesneden op het tegenbewijs dat geleverd moet worden en dus niet ter zake dienend.

Het hof zal appellante daarom niet in de gelegenheid stellen tot bewijs van haar stellingen door middel van een getuigenverhoor.

De conclusie is daarom dat geen sprake is van een nietig testament op grond van artikel 4:109 lid 1 BW.

Nietigheid testament wegens ontbreken van een met de verklaring overeenstemmende wil ex artikel 3:33 BW?

Uit het voorgaande volgt dat het hof ervan uit gaat dat moeder het testament zelf heeft ondertekend.

Daarmee komt het hof toe aan de vraag of het testament ook de wil van moeder weergeeft.

Met de grief keert appellante zich tegen het oordeel van de rechtbank dat dat het geval is.

Zoals de rechtbank terecht heeft overwogen is de totstandkoming van de uiterste wil bij notariële akte voldoende waarborg dat de akte de ware wil van de erflater weergeeft.

Appellante dient te stellen en te onderbouwen dat de inhoud van het testament niet overeenkomt met de wil van moeder.

Het hof is van oordeel dat appellante onvoldoende gesteld heeft om te kunnen concluderen dat de op rechtsgevolg gerichte wil van moeder heeft ontbroken.

Voor zover moeder analfabete was en zij het Nederlands niet beheerste, wat geïntimeerde gemotiveerd weerspreekt, betekent dat niet nog niet dat de inhoud van het testament haar niet bekend zou zijn geweest – de akte vermeldt in dat verband dat moeder heeft verklaard tijdig voor het verlijden van de akte van de inhoud daarvan kennis te hebben genomen – en niet overeen komt met haar wil.

Moeder kan er om haar moverende redenen voor hebben gekozen om B als enig erfgenaam te benoemen, zelfs als dat in tegenspraak is met eerdere uitlatingen die zij bij leven heeft gedaan.

Geïntimeerde heeft bovendien een toelichting gegeven op de achtergrond die bij deze keuze van moeder een rol heeft gespeeld.

Appellante heeft dit als zodanig niet weersproken.

Omdat andere feiten of omstandigheden waaruit het ontbreken van de wil kan worden afgeleid, zijn gesteld noch gebleken, heeft appellante niet voldaan aan haar stelplicht op dit punt.

De conclusie is dat ook van nietigheid van het testament wegens met ontbreken van een met de verklaring overeenstemmende wil geen sprake is.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.