Erfrecht. Wijziging van een testament. Beoordeling van wilsbekwaamheid van erflater door de notaris. Gerede twijfel? Dementie. Stappenplan. Toetsing.

Het Gerechtshof Amsterdam heeft op 23 augustus 2022 uitspraak gedaan over de beoordeling van de wilsbekwaamheid van de erflater door de notaris.

De vader van klagers is overleden.

De notaris heeft de laatste wijziging van het testament van vader gepasseerd.

Klagers verwijten de notaris dat hij onzorgvuldig heeft gehandeld door onvoldoende onderzoek te doen naar de geestelijke gesteldheid van vader.

Volgens klagers was vader op het moment van het passeren van de akte niet wilsbekwaam.

Erfrecht. Wijziging van een testament. Beoordeling van wilsbekwaamheid van erflater door de notaris. Gerede twijfel? Dementie. Stappenplan. Toetsing.

De rechter oordeelt als volgt.

Allereerst staat het hof stil bij de opmerking van klagers in het beroepschrift dat de kamer de aantekeningen van het gesprek van de notaris met vader alsmede een kopie van het testament van vader uit 2002 had moeten opvragen.

Een dergelijke verplichting bestaat niet.

Als de kamer hiertoe een noodzaak zou hebben gezien, zou de kamer dit hebben gedaan.

Het hof ziet hiertoe overigens ook geen aanleiding en is van oordeel dat de zaak kan worden beslist op de thans voorliggende stukken.

 Bij de beoordeling van de wilsbekwaamheid van een betrokken cliënt moet primair worden uitgegaan van de eigen waarneming van de notaris, aan wie in dat kader beoordelingsruimte toekomt.

Pas bij gerede twijfel aan de wilsbekwaamheid is verder onderzoek aangewezen (vgl. GHAMS:2021:3517).

Met de kamer is het hof van oordeel dat de notaris aan de hand van feiten en omstandigheden aannemelijk heeft gemaakt dat hij de wilsbekwaamheid van vader naar behoren heeft beoordeeld.

Uit de stukken en het verhandelde ter zitting is gebleken dat de notaris twee keer met vader heeft gesproken, voorafgaand aan het passeren van het gewijzigde testament.

Tijdens deze besprekingen was vader consistent in zijn wens tot (geringe) wijziging van zijn testament.

Deze wijziging was voor de notaris ook begrijpelijk en verklaarbaar.

De notaris heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat vader de gevolgen van deze wijziging van zijn testament uit 2002 kon overzien.

Dat – uit praktische overwegingen – is gekozen voor een volledig nieuw testament in plaats van een beperkte wijziging van het (oude) testament acht het hof niet van belang, nu in beide gevallen het gevolg hetzelfde was.

Anders dan klagers betogen, heeft de kamer het oordeel van de medisch deskundige wel meegenomen in zijn oordeel.

De kamer heeft alleen minder gewicht toegekend aan deze verklaring dan aan die van de notaris, nu de medisch deskundige vader niet in leven heeft gezien en zijn verklaring heeft opgesteld op basis van het medisch dossier van vader.

Het hof volgt de kamer daarin.

Bovendien is het enkele gegeven dat vader dement aan het worden was, onvoldoende voor het oordeel dat de notaris gerede twijfel had moeten hebben aan de wilsbekwaamheid van vader.

Dementie leidt immers niet direct/altijd tot een algeheel onvermogen de wil te bepalen.

Gezien het vorenstaande is het hof van oordeel dat de notaris voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat hij, gegeven de aan hem toekomende beoordelingsruimte, tot de conclusie heeft kunnen komen dat vader wilsbekwaam was.

Hij had dan ook geen reden om het Stappenplan Beoordeling Wilsbekwaamheid van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) te volgen en nader onderzoek te doen naar de wilsbekwaamheid van vader.

Uit hetgeen hiervoor is overwogen volgt dat het hof, evenals de kamer, van oordeel is dat de klacht van klagers op alle onderdelen ongegrond is.

Het hof zal de beslissing van de kamer daarom bevestigen.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.