Erfrecht. Testament. Testamentair erfrecht of versterferfrecht? Stemt het concept testament overeen met de uiterste wil van erflater? Uitleg. Rechtszekerheid.
De Rechtbank Oost-Brabant heeft onlangs uitspraak gedaan over de vraag of de nalatenschap van de erflater volgens het testamentair erfrecht of volgens het versterferfrecht diende te worden afgewikkeld.
Eisers vorderen in deze procedure te verklaren voor recht dat de erfopvolging van de nalatenschap van erflater niet op grond van het wettelijke versterferfrecht plaatsvindt, maar op grond van de conceptversie van het testament
Eisers leggen hieraan ten grondslag dat de toepassing van het wettelijke versterferfrecht in deze situatie naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
Alle partijen, dus ook gedaagden, willen dat zoveel mogelijk recht wordt gedaan aan de laatste wil van erflater.
De vererving moet volgens alle partijen zoveel mogelijk plaatsvinden conform het laatste concept van het testament van erflater, aldus eisers.
Erfrecht. Testament. Testamentair erfrecht of versterferfrecht? Stemt het concept testament overeen met de uiterste wil van erflater? Uitleg. Rechtszekerheid.
De rechter oordeelt als volgt.
Erfopvolging kan op twee manieren plaatsvinden: erfopvolging bij versterf (ofwel het wettelijk stelsel van erfopvolging) of erfopvolging krachtens uiterste wilsbeschikking.
Het wettelijk stelsel van erfopvolging kan alleen (deels) opzij gezet worden door een uiterste wilsbeschikking (artikel 4:1 BW).
Op grond van artikel 4:94 BW kan een uiterste wil, behoudens de in de wet aangegeven noodgevallen (zie de artikelen 4:97 tot en met 107 BW), alleen worden gemaakt bij een notariële akte of bij een aan een notaris in bewaring gegeven onderhandse akte.
Een uiterste wil is nietig, indien aan de akte van uiterste wil of aan de akte van bewaargeving, zo deze voorgeschreven is, de vereiste ondertekening door de erflater ontbreekt (artikel 4:109 lid 1 BW).
Voorts bepaalt het tweede lid van artikel 4:109 BW dat een uiterste wil die ten overstaan van een notaris moet worden gemaakt, nietig is, indien de akte van uiterste wil niet door de notaris is ondertekend.
De tussenkomst van een notaris waarborgt dat deze op het moment van het passeren van de akte kan nagaan of hetgeen in de akte is opgenomen op dat moment ook daadwerkelijk de uiterste wil van erflater is.
Dit is ook de reden waarom een notaris vóór het passeren van de akte aan de erflater de zakelijke inhoud van die akte meedeelt en daarop een toelichting geeft.
In het voorliggende geval is er geen uiterste wilsbeschikking van erflater die aan alle wettelijke vereisten voldoet.
Wel is er een concept testament.
Op grond van de redelijkheid en billijkheid is het in dat geval in beginsel mogelijk om af te wijking van het toepasselijke versterfrecht.
De rechter moet daarbij een grote mate van terughoudendheid betrachten.
Dit kan alleen in uitzonderlijke gevallen.
In ieder geval is vereist dat er ‘volstrekte zekerheid’ is dat hetgeen is vastgelegd in het concept testament, overeenstemt met de uiterste wil van de overledene op het moment van overlijden (vgl. hof Den Haag 6 augustus 2019, GHDHA:2019:2800).
Die zeer hoge mate van zekerheid is nodig, omdat voorbij wordt gegaan aan de wettelijke vormvereisten die gelden voor een rechtsgeldig testament.
Die vormvereisten moeten zoals gezegd waarborgen dat de uiterste wil ten tijde van het passeren van de akte overeenstemt met hetgeen in het concept testament is vastgelegd.
Het is de notaris die dit toetst bij ondertekening van de akte (het testament).
Vaststaat dat dit toetsingsmoment niet heeft plaatsgevonden.
Aan het genoemde vereiste van volstrekte zekerheid over de uiterste wil van erflater is naar het oordeel van de rechtbank hier niet voldaan.
Het concept testament van erflater is niet volledig, althans niet volledig ingevuld.
Er is daarmee geen volstrekte zekerheid dat de inhoud van het concept testament (volledig) overeenstemt met de uiterste wil van erflater.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.