Erfrecht. Testament. Recht op afschrift. Herroepen testament. Doorbreking van geheimhoudingsplicht. Verschoningsrecht. Gewichtige redenen. Toetsing.
De Rechtbank Amsterdam heeft onlangs uitspraak gedaan over het recht op afschrift van een herroepen testament.
De erflater heeft op 27 augustus 1984 een testament laten opstellen.
Dat testament is gepasseerd door gedaagde, van wiens protocol de notaris waarnemer is.
Eiseres beschikt niet over het testament uit 1984 en de inhoud is haar niet bekend.
De erflater heeft op 16 november 2018 opnieuw een testament laten opstellen (hierna te noemen: het testament uit 2018), waarin hij zijn eerdere testament uit 1984 heeft herroepen (hierna: het herroepen testament), eiseres uitdrukkelijk heeft uitgesloten van erfopvolging en zijn achterneef heeft benoemd tot enige en algehele erfgenaam.
Eiseres vordert de notaris te veroordelen met onmiddellijke ingang na betekening van het vonnis (een afschrift van) het herroepen testament van erflater aan eiseres te verstrekken, op straffe van een dwangsom.
Erfrecht. Testament. Recht op afschrift. Herroepen testament. Doorbreking van geheimhoudingsplicht. Verschoningsrecht. Gewichtige redenen. Toetsing.
De rechter oordeelt als volgt.
Voor een recht op afschrift moet aan de uit artikel 194 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering te destilleren voorwaarden zijn voldaan.
Als daaraan is voldaan, is degene die over de gegevens beschikt verplicht daarvan afschrift te verstrekken, tenzij hem een verschoningsrecht toekomt of gewichtige redenen zich daartegen verzetten.
De notaris beroept zich op haar verschoningsrecht.
Partijen zijn het erover eens dat de notaris in beginsel verplicht is (de inhoud van) het herroepen testament geheim te houden en dat een rechter op basis van uitzonderlijke en zwaarder wegende omstandigheden kan beslissen tot doorkruising van de geheimhoudingsplicht en het daarmee samenhangende verschoningsrecht.
Partijen zijn het niet eens over de vraag of die uitzonderlijke en zwaarder wegende omstandigheden zich hier voordoen.
Eiseres meent dat die uitzonderlijke en zwaarder wegende omstandigheden blijken uit het feit dat de bodemprocedure binnen afzienbare tijd voor vonnis komt te staan en er daarna geen gelegenheid meer zal zijn om nog stukken in het geding te brengen.
Zij acht de kans groot dat zij, als zij het herroepen testament niet inbrengt, niet-ontvankelijk zal worden verklaard in de bodemprocedure vanwege het ontbreken van belang.
Dat maakt zij vooral op uit de wijze waarop de rechter op 4 juni 2025 ter zitting heeft gezegd dat het op de weg van eiseres ligt om haar belang aan te tonen.
Dat eiseres zonder afschrift van het herroepen testament (waarschijnlijk) niet-ontvankelijk zal worden verklaard in de bodemprocedure, is op grond van de overgelegde stukken en hetgeen eiseres ter zitting naar voren heeft gebracht echter onvoldoende aannemelijk.
In het proces-verbaal van de zitting van 4 juni 2025 staat weliswaar dat het, om vast te stellen of eiseres een belang heeft bij haar vordering, noodzakelijk is om kennis te nemen van de inhoud van het herroepen testament.
In datzelfde proces-verbaal staat echter ook dat de rechter erop wijst dat eiseres ook zou kunnen erven als zij niet is benoemd tot erfgenaam of legataris in het herroepen testament.
In de latere rolbeslissing van 2 juli 2025 staat bovendien dat eiseres om proceseconomische redenen in de gelegenheid is gesteld om het herroepen testament op te vragen.
Daartoe is aan haar bijvoorbeeld geen bewijsopdracht verstrekt, wat wel voor de hand had gelegen als de rechter dat nodig achtte voordat tot inhoudelijke beoordeling van de vordering over kan worden gegaan.
De rechtbank heeft juist meegedeeld zich voldoende voorgelicht te achten om te kunnen beslissen.
Gelet op voorgaande is in ieder geval in dit stadium geen sprake van uitzonderlijke en zwaarder wegende omstandigheden die maken dat het verschoningsrecht doorkruist zou moeten worden.
Mogelijk zou dat anders kunnen komen te liggen als eiseres in de bodemprocedure de opdracht zou krijgen het herroepen testament over te leggen (zodat het niet overleggen daarvan voor haar nadelige processuele consequenties krijgt), maar daarvan is nu geen sprake.
De vordering van eiseres tot afgifte van het herroepen testament is op dit moment in elk geval niet toewijsbaar.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.
Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.