Erfrecht. Klacht tegen notaris. Medewerking aan verdelingsakte. Beperkte rol van notaris in geval dat er een executeur en afwikkelingsbewindvoerder is benoemd?

Het Gerechtshof Amsterdam heeft onlangs uitspraak gedaan over de bevoegdheden van een notaris ingeval er een executeur en afwikkelingsbewindvoerder in de nalatenschap is benoemd.

Klagers zijn twee van de vier kinderen van erflater.

Klagers verwijten de notaris, onder meer, dat ze de akte van verdeling heeft gepasseerd waarbij onroerend goed tegen verouderde waardes is toegedeeld en vermogensbestanddelen ten onrechte zijn toegedeeld.

Erfrecht. Klacht tegen notaris. Medewerking aan verdelingsakte. Beperkte rol van notaris in geval dat er een executeur en afwikkelingsbewindvoerder is benoemd?

De rechter oordeelt als volgt.

Klagers stellen dat de notaris heeft meegewerkt aan een verdelingsakte waarbij de nalatenschap in het voordeel van vader is verdeeld.

Zo heeft vader de tot de nalatenschap behorende panden tegen aantoonbaar te lage waarden toegedeeld gekregen.

Er zijn sterk verouderde taxatiewaarden gehanteerd.

In de akte is daarnaast ten onrechte de peildatum voor de verdeling verlegd.

Feitelijk is er pas op 9 juni 2023 (datum akte) verdeeld terwijl in de akte als peildatum voor de waardering de overlijdensdatum (5 december 2021) wordt gehanteerd.

Als gevolg hiervan komen de vruchten van de tot de nalatenschap behorende vermogensbestanddelen uitsluitend toe aan vader terwijl dit niet juist is.

De notaris heeft voorts de huurbaten van een tot het privévermogen van erflaatster behorend pand onjuist gekwalificeerd.

Klagers stellen, onder overlegging van diverse producties, dat deze huuropbrengsten zijn gebruikt voor schenkingen gefinancierd uit de huwelijksgoederengemeenschap en niet – zoals door de notaris ten onrechte wordt gesteld – voor schenkingen gefinancierd uit het privévermogen van erflaatster.

Aan de nalatenschap dient daarom nog te worden vergoed een bedrag van circa € 440.000,- aan huuropbrengsten.

De notaris is hier ten onrechte aan voorbijgegaan.

De notaris heeft de onjuiste veronderstellingen van vader kritiekloos gevolgd waardoor ze partijdig heeft gehandeld en klagers heeft benadeeld.

Dit geldt ook voor de wijze waarop ze de door vader opgestelde juridische en financiële uitgangspunten bij de verdeling van de boedel heeft gecontroleerd.

In hoger beroep stellen klagers dat ook de kamer hier onvoldoende kritisch op is geweest.

Klagers voeren in dit verband, onder meer, aan dat door de kamer een schuldaflossing onterecht als een privé-uitgave is aangemerkt en dat een schuld uit hoofde van een vergoedingsvordering dubbel is geteld.

De kamer heeft deze vergoedingsvordering bovendien onvoldoende onderbouwd.

Klagers voeren ten slotte aan dat de notaris en de kamer onjuiste aannames hebben gedaan voor wat betreft de bedragen die erflaatster van haar vader heeft ontvangen.

De notaris voert primair aan dat de notaris slechts de verdelingsakte heeft gepasseerd maar dat het vader is geweest die in zijn hoedanigheid van afwikkelingsbewindvoerder de nalatenschap heeft verdeeld.

Op basis van het testament was hij hiertoe ook gerechtigd.

De waarden waarvoor de panden aan vader zijn toegedeeld zijn ook door hemzelf vastgesteld.

Hoewel de notaris diverse keren tegen vader heeft gezegd dat het verstandiger zou zijn om deze panden (nogmaals) te laten taxeren heeft vader hiervan afgezien.

In plaats daarvan is het pand in A aan vader toegedeeld tegen een waarde, gebaseerd op een taxatie van ongeveer een jaar voor het overlijden.

Het pand in B is toegedeeld tegen een waarde gebaseerd op het hoogst verkregen bod in de periode dat vader heeft geprobeerd dit pand te verkopen.

Omdat deze waarden dus naar behoren waren onderbouwd heeft de notaris besloten om haar medewerking te verlenen aan het opstellen en passeren van de verdelingsakte op voorwaarde dat in de akte een bepaling zou worden opgenomen dat het voor klagers mogelijk zou blijven de ontstane discussie(s) te blijven voortzetten en eventueel tot een ander bedrag en eindresultaat uit te komen.

Aangezien vader in zijn hoedanigheid van afwikkelingsbewindvoerder bevoegd was om de goederenrechtelijke verdeling tot stand te brengen waarbij de notaris enerzijds klagers de mogelijkheid wilde (blijven) bieden om de discussie over de hoogte van de overbedelingsschulden voort te kunnen zetten en anderzijds rekening diende te houden met de wens van vader en de overige twee kinderen om tot verdeling over te gaan, heeft de notaris, gegeven de omstandigheden, gekozen voor deze oplossing.

De notaris benadrukt dat zij het dossier met veel zorg heeft behandeld en dat zij dit op onpartijdige wijze heeft gedaan; ze heeft veel tijd besteed aan het beantwoorden van vragen van de kant van klagers en ze heeft ervoor gekozen om juist in het belang van klagers hen in de verdelingsakte ruimte te bieden door het opnemen van de genoemde (ongebruikelijke) clausule in de verdelingsakte.

Evenals de kamer is het hof van oordeel dat de notaris op zorgvuldige wijze heeft gehandeld.

De notaris zag zich geconfronteerd met een complexe situatie waarbij er tussen klagers enerzijds en vader en de andere twee kinderen anderzijds aanhoudende verschillen van inzicht bestonden over de uitgangspunten op basis waarvan de nalatenschap moest worden verdeeld.

Omdat vader in zijn rol als afwikkelingsbewindvoerder zelfstandig bevoegd was om naar eigen inzicht a) de waarden van de panden te (laten) bepalen, b) een peildatum voor de verdeling te kiezen, c) de huuropbrengsten toe te rekenen aan het privévermogen van erflaatster en d) te kiezen voor bepaalde rekenmethodes, was de rol van de notaris hierin beperkt.

Slechts indien er sprake zou zijn geweest van een evidente benadeling van één of meerdere deelgenoten had de notaris haar medewerking aan het opstellen en passeren van de verdelingsakte moeten weigeren.

Uit het dossier blijkt dat hiervan geen sprake was; de door vader gemaakte keuzes waren onderbouwd en verdedigbaar.

Dat klagers het niet eens waren met deze onderbouwing kan de notaris niet worden aangerekend.

De notaris heeft aan de hand van de door vader gemaakte keuzes een verdelingsakte opgesteld waarin zij blijk heeft gegeven oog te hebben gehad voor de door klagers opgeworpen bezwaren.

In de akte is niet alleen een nogal ongebruikelijke clausule opgenomen dat de afwikkelingsbewindvoerder namens de andere erfgenamen geen afstand doet van de bevoegdheid om de hoogte van de erfdelen ter discussie te stellen: alle erfgenamen blijven hiertoe bevoegd, ook na het tekenen van de akte.

Ook heeft de notaris met zoveel woorden in de akte de specifieke bezwaren van klagers omtrent het bestaan en de waarden van de vergoedingsvorderingen/schulden en de waardering van de panden opgenomen.

De notaris heeft daarmee een akte opgesteld waarbij klagers de mogelijkheid hebben om (alsnog, eventueel in rechte) terug te komen op de hoogte van de waarderingen die bij de verdeling zijn gehanteerd.

In deze omstandigheid is het hof van oordeel dat als er al sprake zou zijn van onjuiste en/of onzorgvuldige waarderingen en toedelingen, daaraan de onzorgvuldigheid is ontnomen door de mogelijkheid die de akte aan elk van de erfgenamen biedt om terug te komen op de in de akte gemaakte keuzes.

Door deze keuze kwam zowel een al lang lopend debat tot een door enkele erfgenamen gewenst einde, als bood het andere erfgenamen (waaronder klagers) de mogelijkheid om nadien alsnog (eventueel in rechte) op te komen tegen de uitkomst van de verdeling.

Door deze tussenstap heeft de notaris de wensen en belangen van alle betrokkenen op één lijn gebracht, hetgeen duidt op een onafhankelijke en evenwichtige benadering.

Ook overigens is het hof niet gebleken van onzorgvuldig handelen door de notaris.

Uit het dossier blijkt dat de notaris adequaat heeft gereageerd op de door klagers opgeworpen vragen en discussiepunten.

Dat klagers het met de uiteindelijk door vader gemaakte keuzes niet eens zijn maakt niet dat er sprake is van een tuchtrechtelijk verwijtbare handelwijze van de notaris.

De klachten zijn ongegrond.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.