Erfrecht. Nietig testament? Geestelijke stoornis? Was de erflaatster wilsonbekwaam? Medisch bewijs. Psychose. Bewind. Toetsing.

De Rechtbank Noord-Holland heeft op 13 april 2022 uitspraak gedaan over de vraag of de erflaatster wilsonbekwaam was gedurende het opmaken van haar testament.

Dit geschil ziet op de nalatenschap van mevrouw A (hierna: de erflaatster).

Eiser is een neef van de erflaatster.

In 2008 is de erflaatster onder bewind gesteld en is eiser als bewindvoerder benoemd.

Na een periode van ongeveer drie maanden is het bewind opgeheven.

In deze periode verkeerde de erflaatster in een psychose.

Na de opheffing van het bewind is eiser de erflaatster blijven ondersteunen bij haar administratieve en financiële zaken.

Op 20 augustus 2020 is de erflaatster op grond van een door de rechtbank op 7 augustus 2020 afgegeven zorgmachtiging opgenomen in een gesloten ggz-instelling.

Eiser heeft jarenlang een zeer goede vertrouwensband met de erflaatster gehad, haar administratie verzorgd en haar ook op andere manieren bijgestaan.

Eiser en de erflaatster hebben altijd het beste met elkaar voorgehad.

Daarom heeft de erflaatster in haar testament van 13 mei 2009 eiser tot enig erfgenaam benoemd.

Gelet op de omstandigheden waaronder het tweede op 19 november 2020 gedateerde testament tot stand is gekomen, kan K naar maatstaven van redelijk en billijkheid geen rechten ontlenen aan de daarin ten behoeve van haar opgenomen erfstelling.

De beslissing van de erflaatster om haar testament ten nadele van eiser te wijzigen, is tot stand gekomen doordat K bij de erflaatster ten onrechte het beeld heeft gecreëerd dat eiser financieel misbruik van de erflaatster zou hebben gemaakt.

Het was voor eiser in deze periode niet mogelijk om contact met de erflaatster te krijgen.

Daarbij komt dat (aangenomen kan worden dat) de erflaatster in een psychose verkeerde, verbleef in een gesloten ggz-instelling en drie dagen na het verlijden van het testament van 19 november 2020 euthanasie heeft gepleegd.

De erflaatster was wilsonbekwaam tijde van het opstellen van dit testament.

Het testament is daarom nietig.

Erfrecht. Nietig testament? Geestelijke stoornis? Was de erflaatster wilsonbekwaam? Medisch bewijs. Psychose. Bewind. Toetsing.

De rechter oordeelt als volgt.

De vordering van eiser stelt aan de orde de vraag of het testament van 19 november 2020 nietig of vernietigbaar is.

Een uiterste wilsbeschikking, gemaakt onder invloed van een onjuiste beweegreden, is slechts dan vernietigbaar, wanneer de door de erflater ten onrechte veronderstelde omstandigheid die zijn beweegreden tot de beschikking is geweest, in de uiterste wil zelf is aangeduid en de erflater de beschikking niet zou hebben gemaakt, indien hij van de onjuistheid dier veronderstelling had kennis gedragen.

Voor zover de erflaatster haar testament heeft gewijzigd als gevolg van de van K verkregen informatie over de handelwijze van eiser èn deze informatie onjuist was, hetgeen allemaal in het midden kan blijven, stelt de rechtbank vast dat deze eventueel aan de wijziging van het testament ten grondslag liggende beweegreden niet in het testament is aangeduid.

Een verkeerde voorstelling van zaken hierover kan daarom niet ten grondslag aan de door eiser gewenste vernietiging van het testament van 19 november 2020 worden gelegd.

Over de wilsonbekwaamheid die eiser aan de vordering ten grondslag heeft gelegd, wordt als volgt overwogen.

De rechtbank stelt vast dat het procesdossier geen medische rapportage bevat over de wilsonbekwaamheid van de erflater ten tijde van het verlijden van het testament van 19 november 2020.

Eiser stelt dat aangenomen moet worden dat de erflaatster medio november 2020 in een psychose verkeerde en wilsonbekwaam was, omdat de erflaatster in 2009 een kortstondige psychotische episode heeft gekend, zij op 22 september 2020 voor een tweede maal onder bewind is gesteld en haar laatste dagen heeft gesleten in een gesloten ggz-instelling.

Echter, tegenover dit door eiser op feiten gebaseerde vermoeden staat de schriftelijke e-mail d.d. 8 april 2022 van B, psychater bij de betreffende ggz-instelling waarin het volgende is opgenomen:

Er is geen stuk waarin staat dat mw wilsbekwaam is. Wel is er een samenvatting van de opname waarin een klein stukje gaat over de wilsbekwaamheid ten aanzien van de euthanasie.

Uit dat beloop kun je wel opmaken dat ze steeds meer in de realiteit is gekomen sinds de opname.

(…) Overigens denk ik dat mw haar beslissingen ten aanzien van het testament heel weloverwogen gemaakt heeft. We hebben er over gesproken en het klonk weloverwogen en er was geen psychose mee.”

Voorts staat vast dat de erflaatster onder begeleiding van artsen euthanasie heeft gepleegd.

De stelling van K dat dit reeds meebrengt dat haar wilsbekwaamheid kort voor haar overlijden is getoetst en intact is bevonden, is door eiser onvoldoende gemotiveerd weersproken.

Verder moet ervan worden uitgegaan dat – behoudens aanwijzingen voor het tegendeel – ook de notaris die het testament heeft opgesteld, zich een zelfstandig oordeel heeft gevormd omtrent de wilsbekwaamheid van erflaatster.

Al met al zijn er naar het oordeel van de rechtbank voldoende objectieve aanknopingspunten die afbreuk doen aan het bij eiser aanwezige vermoeden dat de erflaatster bij het verlijden van het testament van 19 november 2020 niet wilsbekwaam is geweest.

Het voorgaande brengt mee dat de rechtbank geen aanleiding ziet om een deskundigenoordeel te vragen omtrent de wilsbekwaamheid van erflaatster.

De vordering ligt voor afwijzing gereed.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.