Erfrecht. Uitleg van een testament. Uitleg begrip samenwonen. Verbreken van samenwoning. Opname in een verpleeghuis. Is de testamentaire beschikking vervallen?

De Rechtbank Rotterdam heeft onlangs uitspraak gedaan over de uitleg van het begrip “samenwonen” in een testament.

C c.s. stellen zich op het standpunt dat de beschikkingen ten behoeve van erflater zijn komen te vervallen.

De samenwoning is volgens C c.s. niet verbroken door de opname van erflaatster in het verpleeghuis, maar doordat erflater na de opname van erflaatster de samenwoning heeft beëindigd.

Erfrecht. Uitleg van een testament. Uitleg van het begrip samenwonen. Verbreken van samenwoning. Opname in een verpleeghuis. Is de testamentaire beschikking vervallen?

De rechter oordeelt als volgt.

De rechtbank is van oordeel dat bij de beantwoording van de vraag of de samenwoning is verbroken na de opname van erflaatster in het verpleeghuis, allereerst van belang is om vast te stellen hoe het begrip “samenwoning” in het testament onder L moet worden uitgelegd.

Bij uitlegging van een uiterste wilsbeschikking dient te worden gelet op de verhoudingen die de uiterste wil kennelijk wenst te regelen en de omstandigheden waaronder de uiterste wil is opgemaakt (artikel 4:46 lid 1 BW).

Bij een strikt feitelijk begrip samenwoning, is deze geëindigd bij de opname van erflaatster in het verpleeghuis, maar voor die situatie is expliciet bepaald dat dit niet wordt beschouwd als een verbreking van de “gemeenschappelijke huishouding”.

Kennelijk is aldus (mede) beoogd te bepalen dat ook de samenwoning in die situatie niet is geëindigd.

Ter zitting is besproken welke aspecten volgens partijen voor het overige in de “samenwoning” begrepen zijn.

Genoemd zijn door partijen: wederzijdse zorg, op welke wijze ook, affiniteit/affectieve relatie en het financiële aspect.

De rechtbank kan zich ermee verenigen deze aspecten in de beschouwing te betrekken.

Naar het oordeel van de rechtbank dient in de gegeven situatie, waarin partijen al sinds 1983 samenwoonden en een affectieve relatie hadden, bij de genoemde aspecten het grootste gewicht toe te komen aan het al of niet voortgeduurd hebben van de affectieve relatie en de daarmee samenhangende zorg in termen van het bezoeken door erflater van erflaatster.

C c.s. stellen dat het beëindigen van de affectieve relatie volgt uit het feit dat erflater niet meer bij erflaatster op bezoek kwam in het verpleeghuis: volgens het verplegend personeel waren de zoons de enige regelmatige bezoekers van erflaatster.

A c.s. betwisten dit en stellen dat erflater nog twee keer per week op bezoek ging.

Zij hebben ter onderbouwing hiervan diverse foto’s overgelegd waarop, naar C c.s. niet betwisten, erflater en erflaatster – gelet op de kleding kennelijk op verschillende dagen – te zien zijn in het verpleeghuis waar erflaatster verbleef.

Dat erflater in 2020 een periode niet of minder bij erflaatster op bezoek is geweest, komt volgens A c.s. door de (strenge) maatregelen die bij verpleeghuizen waren genomen in verband met het COVID 19-virus en doordat erflater in november 2020 zelf in een hospice is opgenomen.

Tegenover deze gemotiveerde stellingname van A c.s. had het op de weg van C c.s. gelegen hun stellingname nader te onderbouwen, bijvoorbeeld met verklaringen van het verplegend personeel.

Nu dit niet is gebeurd en zij op dit punt ook geen bewijs hebben aangeboden, kunnen zij niet gevolgd worden in hun stelling dat uit niet of nauwelijks bezoeken van erflaatster door erflater blijkt dat hun affectieve relatie door erflater was beëindigd.

De andere door C c.s. in dit verband naar voren gebrachte omstandigheden onderbouwen evenmin dat erflater de affectieve relatie had beëindigd, ook omdat er andere redenen kunnen zijn en kennelijk ook waren om de financiën – nog daargelaten het relatieve belang ervan bij de vraag of nog sprake was van “samenwonen” – aan C c.s. over te laten.

Erflater heeft zich weliswaar niet verzet tegen de bewindvoering door C c.s., maar A c.s. hebben toegelicht dat de reden hiervan was gelegen in de slechte relatie die hij had met C c.s.

Volgens D had hij een goede relatie met erflater, maar C heeft ter zitting verklaard dat erflater hem van begin af aan niet mocht.

Voorts kan het niet zo zijn dat C c.s., door het verzoek te doen tot onderbewindstelling met benoeming van zichzelf als bewindvoerders, in hun eigen voordeel kunnen bewerkstelligen dat de “samenwoning” tussen erflater en erflaatster eindigt en dat de erfstelling ten gunste van erflater is komen te vervallen.

Vervolgens ligt het in de rede dat financiën (AOW-uitkering, betaling van de woonlasten, opheffing bestaande en/of-rekening, uitschrijving erflaatster van het adres van de woning) worden aangepast aan de nieuwe situatie, waarin erflaatster niet meer in de woning woont.

Daaruit volgt op zichzelf niet dat de affectieve relatie is beëindigd.

C c.s. hebben ten slotte niet onderbouwd waarom de door hen genoemde weigering van erflater bankafschriften af te geven wijst op het verbreken van de affectieve relatie.

Ook zijn er door C c.s. een aantal niet-financiële omstandigheden aangevoerd, die weliswaar bij het beëindigen van een affectieve relatie kunnen passen, maar even goed bij het feit dat het feitelijke samenleven in de woning tot een einde was gekomen: dat erflater kleding van erflaatster opruimde en haar spullen weggooide en dat erflater de sloten van de woning (waarvan C c.s. de sleutels hadden) vervangen heeft.

Ook uit het op 24 juli 2018 wijzigen van zijn testament door erflater volgt niet dat erflater de affectieve relatie heeft beëindigd.

In het gewijzigde testament is hij aangeduid als weduwnaar (van zijn eerder overleden echtgenote) en wordt erflaatster als partner niet genoemd.

A c.s. hebben tijdens de zitting echter toegelicht dat erflater zijn testament gewijzigd heeft, omdat hij inmiddels niet meer op goede voet stond met C c.s. – wat hierboven in elk geval door [persoon C] is bevestigd – en hen niet meer wilde laten erven.

Dit zegt echter niets over de affectieve relatie tussen erflater en erflaatster.

Ter vergelijking: zou gezegd kunnen of moeten worden dat een huwelijk materieel “eigenlijk” voorbij is, wanneer van een gehuwd echtpaar een van beiden in een verpleeghuis wordt opgenomen, dit de affectieve relatie niet verandert en de ander hem of haar regelmatig blijft bezoeken, maar ondertussen wel het huis “opruimt”, de financiën inricht op de nieuwe situatie en, als er bewind nodig is, dat overlaat aan de kinderen of aan een professional, bijvoorbeeld vanwege opzien tegen de verantwoordingsverplichtingen als bewindvoerder, of omdat het de kinderen beter lijkt?

De rechtbank beantwoordt die vraag ontkennend en acht daartoe in de geschetste omstandigheden het voortduren en geuit worden van de affectieve relatie doorslaggevend.

Hetzelfde geldt voor de thans ter beoordeling voorliggende situatie.

Zoals is geoordeeld moet uitgegaan worden van het voortduren van de affectieve relatie en de in de regelmatige bezoeken tot uitdrukking komende affectieve zorg.

Er zijn geen aanwijzingen dat dit voor erflaatster “te weinig” zou zijn geweest – en daarom bij de uitleg van het testament ook te weinig moet worden geoordeeld – om erflater nog als partner met wie zij na de opname weliswaar niet meer letterlijk samenwoonde, maar wel samenleefde, te bestempelen.

Het voorgaande voert tot de slotsom dat niet geoordeeld kan worden dat er sprake is geweest van het beëindigen van de “samenwoning” als in het testament onder L bedoeld.

De beschikkingen die erflaatster in haar testament ten behoeve van erflater heeft gemaakt zijn daarom niet komen te vervallen.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.