Erfrecht. Testament. Klacht tegen een notaris. Zorg- en informatieplicht notaris. Opeisbare vorderingen van kinderen. Negatieve nalatenschap. Kerntaak van de notaris.

Het Gerechtshof Amsterdam heeft op 22 februari 2022 uitspraak gedaan over de zorg- en informatieplicht van de notaris tegenover de erfgenamen.

De overleden echtgenoot van klaagster (erflater) heeft door de notaris een testament laten opmaken waarin is opgenomen dat het de uitdrukkelijke bedoeling is dat klaagster na het overlijden van erflater verzorgd achter zou blijven.

Kort na het overlijden van erflater is echter gebleken dat de kinderen van erflater opeisbare vorderingen op de nalatenschap van erflater hadden die groter waren dan het op dat moment resterende vermogen.

Erflater heeft op 12 december 2018 een testament laten opmaken door de notaris.

In het testament zijn de kinderen van erflater benoemd tot erfgenaam en zijn aan klaagster alle goederen van de nalatenschap gelegateerd, alsmede het vruchtgebruik daarvan.

Ten aanzien van de bedoeling van erflater is het volgende in het testament opgenomen:

“Het is mijn uitdrukkelijke bedoeling om mijn partner, met wie ik al 18 jaar samen ben en met wie ik vandaag in het huwelijk ben getreden, beschermd achter te laten wanneer ik kom te overlijden. Ik zie dit als mijn morele plicht jegens haar en ben van mening dat zij de vrije beschikking over mijn vermogen moet hebben en het recht moet hebben om op mijn vermogen in te teren. Wat van het vermogen overblijft moet aan mijn eigen kinderen toekomen.”

In 2020 is erflater overleden.

De kinderen van erflater hebben kort na zijn overlijden aanspraak gemaakt op afgifte van alle activa uit de nalatenschap van erflater in verband met het opeisbaar worden van de vorderingen op erflater die voortvloeien uit de bij testament van de overleden echtgenote opgemaakte ouderlijke boedelverdeling.

De vorderingen van de kinderen zijn groter dan de activa die ten tijde van het overlijden van erflater aanwezig waren.

Klaagster verwijt de notaris dat het testament nimmer het beoogde effect heeft kunnen sorteren en dat erflater niet is gewezen op de verstrekkende gevolgen van de vorderingen van de kinderen van erflater.

Het was de bedoeling dat klaagster na het overlijden van erflater verzorgd achter zou blijven.

Daarom is een testament opgemaakt waarbij de kinderen van erflater benoemd zijn tot erfgenamen en aan klaagster alle goederen van de nalatenschap zijn gelegateerd alsmede het vruchtgebruik daarvan.

De notaris heeft echter nagelaten om navraag te doen naar eerder opengevallen nalatenschappen.

Erfrecht. Testament. Klacht tegen een notaris. Zorg- en informatieplicht notaris. Opeisbare vorderingen van kinderen. Negatieve nalatenschap. Kerntaak van de notaris.

De rechter oordeelt als volgt.

De kamer heeft in de bestreden beslissing geoordeeld dat de notaris onzorgvuldig heeft gehandeld omdat hij heeft nagelaten om zich op de hoogte te stellen van het relevante feitencomplex.

De kamer heeft het klachtonderdeel daarom gegrond verklaard en de notaris de maatregel van berisping opgelegd en hem veroordeeld in de kosten.

In zijn beroepschrift heeft de notaris aangevoerd dat hij zich met het oordeel van de kamer kan verenigen en in hoger beroep uitsluitend opkomt tegen de opgelegde maatregel.

Het hof behandelt in hoger beroep de klacht wederom in volle omvang.

Hierna zal echter alleen de door de kamer opgelegde maatregel worden besproken die steunt op het gegrond verklaarde klachtonderdeel.

De notaris is zich ervan bewust dat hij bij het passeren van een akte de grootst mogelijke zorgvuldigheid moet betrachten en dat hij aan die maatstaf niet controleerbaar heeft voldaan door het ontbreken van duidelijke aantekeningen.

De notaris heeft daarover berouw getoond en verklaard dat hij lering uit deze zaak heeft getrokken.

Het is de kerntaak van de notaris er zorg voor te dragen dat de notariële akte belichaamt wat de partijen bij die akte beoogd hebben.

De notaris heeft in dat verband niet gehandeld zoals een zorgvuldig notaris betaamt.

Om tijdens de bespreking op 21 november 2018 in kaart te krijgen hoe de bedoeling van erflater – bescherming van klaagster – zo goed mogelijk gerealiseerd kon worden, had de notaris behoren te vragen naar de eerder opengevallen nalatenschap van de overleden echtgenote.

De notaris heeft op de zitting verklaard dat hij zich niet kan herinneren of de nalatenschap van de overleden echtgenote op 21 november 2018 is besproken, dat hij daar wel vanuit gaat maar dat hij dat niet gedetailleerd heeft vastgelegd in zijn aantekeningen.

Omdat in deze aantekeningen noch in de brief van 30 november 2018 melding wordt gemaakt van de mogelijke vorderingen van de kinderen van erflater, acht het hof, evenals de kamer, het veeleer aannemelijk dat de notaris dit niet heeft besproken.

De notaris heeft in hoger beroep verklaard dat hij lering heeft getrokken uit het gebeurde, maar hij heeft niet concreet gemaakt wat hij heeft geleerd en waartoe of tot welke maatregelen dat heeft geleid.

Het hof is van oordeel dat de handelwijze van de notaris tuchtrechtelijk verwijtbaar en ook laakbaar is en acht daarom een berisping passend en geboden.

De notaris heeft gehandeld in strijd met zijn notariële zorgplicht die is neergelegd in artikel 17 lid 1 Wna; zijn onderzoeks- en informatieplicht vloeit voort uit die zorgplicht.

De notariële zorgplicht is een ambtsplicht die de kern vormt van het notarisambt en een wezenskenmerk daarvan is.

Het hof is van oordeel dat de door de notaris genoemde omstandigheden, gelet op de ernst van het tuchtrechtelijk verwijt, geen lichtere maatregel rechtvaardigen.

Uit hetgeen hiervoor is overwogen volgt dat de klacht gegrond is en het hof, evenals de kamer, van oordeel is dat de maatregel van berisping passend en geboden is.

Het hof zal de beslissing van de kamer daarom bevestigen.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag aan onze advocaat nietig testament over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de rechtsgeldigheid of uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme of over de wilsbekwaamheid van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament, belt u dan gerust onze advocaat nietig testament op 020-3980150.

Wilt u meer weten over de rechtsgeldigheid van een testament of over de nietigheid of vernietigbaarheid van een testament, bezoek dan onze website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over ons advocatenkantoor? Klik dan hier.